Jak wykazują badania archeologiczne osadnictwo na terenie Kijan sięga lat 4500 - 1700 p.n.e czyli epoki neolitu. Zamieszkująca tu niegdyś ludność zaliczana jest do rodziny kultury pucharów lejkowatych trudniącej się rolnictwem oraz w mniejszym stopniu myślistwem, rybołówstwem i zbieractwem. Ludy te korzystały z prostych narzędzi użytkowych wykonanych z krzemienia oraz noży i oszczepów stosowanych przy polowaniach. W miarę rozwoju cywilizacyjnego pojawił się łuk oraz nowa technika orki z wykorzystaniem wołów. W kolejnej epoce zwanej brązem podobnie jak na reszcie ziem zaczęto wytwarzać pierwsze ostre narzędzia z wykorzystaniem stopu metali - brązu (stąd nazwa epoki). Bliskość rzeki Wieprz sprawiała że to wokół niej koncentrowało się życie, oprócz rybołóstwa prowadzono dość intensywną jak na te czasy wymianę handlową.
Od powstania (X w.) do upadku państwa polskiego (XIX w.)
W XI wieku Kijany były zamieszkane przez plemię Wiślan oraz jeńców wojennych pojmanych i osiedlonych tutaj przez Bolesława Chrobrego powracającego z wyprawy kijowskiej w 1080 roku. Położenie miejscowości na szlaku wiodącym na Ruś jak równiez ukształtowanie terenu sprawiły że Kijany były dobrym miejscem na lokalizację dworów obronnych. Miały w nich siedzibę rody rycerskie (później zwane szlacheckimi) na których spoczywał obowiązek obrony brodów na Wieprzu jak i samego traktu handlowego. Były siedzibą paru rodów jednak od połowy XVI wieku należały do rozległych dóbr rodu Firlejów. Prawdopodobnie przez tą rodzinę wzniesiony został zamek obronny, wybudowany według planów Tylmana z Gameren. Jego istnienie potwierdza opis podróżnika Verduna jak i zachowany na Wawelu inwentarz klucza kijańskiego wspominający o starodawnym zamku z basztą wybudowaną na planie kwadratu. Pod koniec XVII wieku klucz ziem kijańskich przeszedł na własność książąt Sanguszków. Po śmierci księcia Janusza Sanguszki majątek przeszedł w ręce księcia Karola Lubartowicza Sanguszki (1817), a następnie Klementyny z książąt Sanguszków Ostrowskiej (1824). Klementyna sprzedała swe dobra hrabiemu Henrykowi Łubieńskiemu. W 1845 roku całe dobra lubartowskie zakupił Bank Polski, który rozpoczął ich parcelację. W 1853 roku klucz kijański został sprzedany Ludwikowi Fryderykowi Jakobsowi, który w 1855 roku wybudował w Kijanach cukrownię. Po pożarze wznowiła ona pracę w 1879 roku. W 1901 roku uległa kolejnemu pożarowi i nie została już odbudowana. Następnie ziemie kijańskie stają się własnością rodziny Sonnenbergów. W 1880 roku cały zespół dworski zostaje przebudowany według projektu Apoloniusza Nienieskiego. Pałac zachował się od tamtego okresu w praktycznie niezmienonym kształcie. W 1914 roku Lubelskie Towarzystwo Rolnicze odkupiło część dóbr ziemskich wraz z pałacem i wypełniając wole Erazma Plewińskiego otworzyło szkołe rolniczo ogrodniczą. Warto wspomnieć że Kijany stanowiły część guberni lubelskiej znajdującej się pod zaborem rosyjskim będącej jedną z najbardziej zaniedbanych pod względem oświaty.
Przełomem w historii Kijan jest rok 15.. kiedy to Piotr Czerny z Witanowic, postanowił zbudować nowy, drewniany kościół. W 1599 roku powstała parafia w Kijanach pod wezwaniem św. Anny. Akt erekcyjny kościoła spisany na pergaminie z pieczęcią biskupa krakowskiego zachował się i jest przechowywany w Archiwum Diecezjalnym w Lublinie. Kolejnym etapem rozwoju parafii było ufundowanie murowanego kościoła przez hrabiego Anastazego Miączyńskiego jako podziękowanie dla Matki Boskiej za opiekę i szczęśliwy powrót z wyprawy wojennej przeciwko Turkom w 1648 roku. Przebudowę zakończono w 1723 roku.
II Rzeczpospolita i losy wojenne
W okresie dwudziestolecia międzywojennego Kijany przewyższały inne gminne miejscowości pod względem oświatowo-kulturalnym. Przyczyniła się do tego niewątpliwie Szkoła Rolnicza. W Kijanach istniała również szkoła podstawowa do której uczęszczało 277 uczniów. Istniała też droga bita w kierunku Łuszczowa co pozwoliło na połączenie miejscowości z Lublinem,
W dniach 28 i 29 września 1939 r. w Kijanach i Spiczynie ciężkie boje o przeprawy na Wieprzu toczyła dywizja „Zaza” gen. Zygmunta Podhorskiego, ciągnąca na południe z Puszczy Białowieskiej. Brygada kawalerii płk Edwarda Milewskiego w walce z siłami IV korpusu hitlerowskiego opanowała lewy brzeg Wieprza i otworzyła drogę na południowy zachód. Wieczorem 29 września dywizja przerwała walki na rozkaz gen Franciszka Kleeberga i połączyła się z jego ugrupowaniem w rejonie Kocka. Ślady tych walk to groby poległych żołnierzy pochowanych na cmentarzu w Kijanach. Wymienię tylko niektórych z nich: Masłowski Konstanty, Szablicki Józef, Krasinkiewicz Wiktor, Hubski Wiktor.
W gminie Spiczyn Związek Wlaki Zbrojnej rozpoczął działalność w 1940 r. Rejon I obwodu lubartowskiego obejmował gminy: Spiczyn, Ludwin, Niemce i miasto Łęczna. Pierwszym jego komendantem był nauczyciel Szkoły Podstawowej z Jawidza Piotr Basta (ps. Dąb). Od lipca 1940r. funkcję tę obją ppor. Czesław Gregorowicz ps. „Grabina”. W tym czasie wszystkie wsie gminy Spiczyn posiadały sekcje ZWZ liczące 3-4 osoby. W końcu 1942 r. Cz. Gregorowicz został przeniesiony na stanowisko Inspektora Obwodu Służby Ochrony Powstania. Nadal mieszkał w Spiczynie, gdzie był zatrudniony w Urzędzie Gminy. Od roku 1943 do kwietnia 1944 r. rejonem kierował Czesław Tarka (ps. Mały). Ostatnim komendantem rejonu był od kwietnia do października 1944r. Wiktor Ostrowski ps. „Wiarus”.
Przez cały okres okupacji prowadzono szkolenie wojskowe kandydatów wstępujących w jej szeregi. Z rozkazu Komendy Okręgu Lublin zorganizowano w Spiczynie konspiracyjny kurs podchorążych rezerwy od października 1943 r. do czerwca 1944 r. Komendantem szkoły był Cz. Gregorowicz.. Wykłady odbywały się 2 razy w tygodniu a w jednym spotkaniu uczestniczyło maksymalnie 6 żołnierzy AK. Miejscem wykładów była Szkoła Ogrodnicza w Kijanach, domy miejscowych gospodarzy oraz Szkoła Powszechna w Spiczynie. Kurs ukończyło 27 osób.
O prężnym ruchu oporu na tym terenie świadczą m.in. groby poległych żołnierzy Armii Krajowej znajdujące się na kijańskim cmentarzu: Zbigniewa Sochalckiego ps. „Zbyszek” który zginął w roku 1946 w wieku 21 lat podczas obławy UB oraz żołnierzy ze zgrupowania „Zapory” takich jak: Edward Banaszek ps. „Sokół”, Stanisław Ciołek „Lew”, Zygmunt Ziółek „Szlak”, Aleksander Radko „Paw”.
W 1990 roku odsłonięto tutaj symboliczny pomnik kpt. Zdzisława Brońskiego, słynnego „Uskoka”, który na naszych terenach prowadził działania partyzanckie
źródło "Powiat Łęczyński - monografia krajoznawcza"
krzyzanek
Radio
Wybierz Radio i kliknij "Graj" , by go uruchomić
Shoutbox
Tylko zalogowani mogą dodawać posty w shoutboksie.
